Kiến tạo một ĐBSCL thịnh vượng - Bài 2: Lúng túng hiện thực hóa tầm nhìn

Thứ ba, 13 Tháng 8 2019 14:24
Các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng, tư duy hiện đại về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) cần huy động tối đa các nguồn lực cùng tham gia và phải có những người nông dân đổi mới, chính quyền năng động. Nhưng trên thực tế các địa phương còn đang loay hoay với bài toán kiến tạo để phát triển, lúng túng trong hiện thực hóa tầm nhìn theo tinh thần Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ.

Các trạm bơm tát nước sản xuất nông nghiệp thường xuyên hoạt động khi mùa khô xuất hiện tại ĐBSCL, làm tăng thêm chi phí sản xuất cho nông dân. 

Liên kết rời rạc

Chuyên gia nghiên cứu độc lập Nguyễn Hữu Thiện cho rằng khi nói về Nghị quyết 120, cần phải đề cập tới hai chính sách khác thì mới thấy rõ bức tranh chính sách. Nghị quyết 120 cùng với Quyết định 593 của Chính phủ thí điểm về Liên kết vùng và Luật quy hoạch 2017 được đánh giá là bộ ba công cụ chính sách mang tính liên hoàn, rất cần thiết để hỗ trợ cho nhau, tác động đến sự phát triển của đồng bằng. “Nghị quyết 120 đang tạo được sự tin tưởng và nguồn cảm hứng, gây được sự chú ý lớn đối với ĐBSCL. Song, dư luận thắc mắc tại sao sau 2 năm Nghị quyết ra đời, chưa thấy chuyển biến gì rõ nét trên thực địa. Thắc mắc là đúng nhưng cần phải hiểu với một nghị quyết ở tầm chiến lược thì chưa thể kỳ vọng có những kết quả cụ thể ở thực địa trong thời gian ngắn được. Trước khi thực hiện những hành động cụ thể ở thực địa, cần có những bước đệm để chuẩn bị”-ông Thiện nói.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cũng nhìn nhận, thực tế hiệu quả triển khai hoạt động liên kết theo Nghị quyết 120 chưa cao. Nói về liên kết vùng theo Quyết định 593/QĐ-TTg của Thủ tướng, các địa phương, bộ ngành mới được thực hiện các trao đổi ở cấp độ chính sách, chưa có quy định ràng buộc việc thực hiện các cam kết. Các tỉnh, thành trong vùng có cơ cấu kinh tế tương tự nhau, nên đầu tư trùng lắp, dàn trải, xuất hiện một số “xung đột lợi ích” trong ưu tiên phát triển giữa các địa phương. Quy hoạch vùng là công cụ quan trọng định hướng điều phối liên kết vùng nhưng hiện nay mới lựa chọn được tư vấn quốc tế và cần thời gian hoàn thiện. Thiếu căn cứ, nên các địa phương gặp lúng túng trong việc nhận diện, xác định các hoạt động liên kết cụ thể. Các cơ quan quản lý cấp Trung ương cũng thiếu căn cứ cho công tác tổ chức và quản lý hoạt động liên kết trong vùng, bao gồm việc phân bổ và điều phối nguồn lực phát triển.

TS Lê Anh Tuấn, Viện phó Viện Nghiên cứu BĐKH (Trường Đại học Cần Thơ), nói: “Nghị quyết 120 có đề cập đến liên kết vùng, các địa phương có họp bàn để liên kết, nhưng chưa có gì là rõ ràng, còn nặng trên giấy tờ. Họp bàn xong rồi về mạnh ai nấy làm theo cách cũ. Tôi có cảm giác việc liên kết này giống như bỏ củ khoai, củ sắn vào một bọc, khi mở ra thì mạnh củ nào củ ấy lăn, cuối cùng thì củ khoai cũng là củ khoai, củ sắn vẫn là củ sắn. Mục tiêu của việc liên kết là tạo ra sản phẩm có giá trị với sự đóng góp của mỗi tỉnh, thành, đó mới là liên kết”. Sự phát triển của ĐBSCL không chỉ cho đồng bằng mà cho cả nước, khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, sinh kế của hàng triệu người dân đồng bằng đang bị đe dọa rất lớn từ BĐKH và do chính nội tại của quá trình phát triển.

Bộ Tài nguyên  và Môi trường được Thủ tướng giao nhiệm vụ là đầu mối tổng hợp, kết nối các bộ, ngành và địa phương thực hiện Nghị quyết 120, Bộ trưởng Trần Hồng Hà, nhận xét: Nghị quyết số 120 là bước đột phá về đổi mới tư duy tiếp cận, nhưng các Bộ, ngành, địa phương còn lúng túng, chưa đủ năng lực đề xuất, chuẩn bị các dự án lớn với công nghệ phù hợp về thích ứng với BĐKH, chuyển đổi quy mô lớn. Bên cạnh đó, cơ chế liên kết chưa rõ ràng để các địa phương lựa chọn được những vấn đề liên vùng, nên chưa đề xuất được những dự án lớn, có sức lan tỏa, tạo xung lực cho phát triển kinh tế - xã hội như hạ tầng, giao thông... Nghị quyết xác định phát triển thuận thiên theo 3 vùng kinh tế sinh thái nhưng chậm được triển khai, do việc đầu tư cơ sở hạ tầng, quy hoạch còn thiếu tổng thể. 

Nhận định liên kết giữa các địa phương ĐBSCL thời gian qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang Trương Cảnh Tuyên, cho biết: “Trong sản xuất nông nghiệp tỉnh nào làm được cái gì thì bắt đầu tính đến quy hoạch liên kết xây dựng nhà máy, chế biến, vùng nguyên liệu, chia sẻ thông tin. Đối với vùng Tứ giác Long Xuyên, gồm: Cần Thơ, Hậu Giang, An Giang, Kiên Giang có nét tương đồng để liên kết là trong lĩnh vực sản xuất lúa. Tuy nhiên, triển khai thực địa rất khó, vì Kiên Giang có biển, đảo; An Giang có núi, du lịch tâm linh còn Hậu Giang, Cần Thơ lại không có. Vì vậy, trong 4 địa phương, chỉ Cần Thơ và Hậu Giang là có nhiều nét tương đồng để liên kết phát triển như hệ thống kênh rạch, sản xuất nông nghiệp, cây ăn trái”…   

Theo lãnh đạo tỉnh Bến Tre, tỉnh cùng với các tỉnh Tiền Giang - Vĩnh Long - Trà Vinh xây dựng “Đề án Liên kết phát triển bền vững tiểu vùng Duyên hải phía Đông ĐBSCL”. Sau Quyết định 593 và Nghị quyết 120 của Chính phủ, các tỉnh đã phần nào định hướng bước khá cụ thể trong xây dựng, liên kết và hợp tác phát triển. Song, nhìn toàn diện liên kết vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức; nhất là trong công tác phối hợp, điều hành, phân định chức năng, nhiệm vụ và cơ sở pháp lý rõ ràng để thực hiện liên kết trong tiểu vùng. Sự quan tâm, tham gia của người dân và doanh nghiệp còn hạn chế; đồng thời, hiện các tỉnh trong Tiểu vùng chưa xây dựng được cơ chế, chính sách để khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, người dân tham gia hoạt động liên kết nên chưa thể tác động lớn đến các đối tượng này.

Thiếu vai trò “nhạc trưởng”

Thực tế chứng minh, phát triển bền vững, thích ứng BĐKH ở ĐBSCL cần có sự quyết tâm chính trị và tham gia tích cực, có trách nhiệm của tất cả các Bộ, ngành Trung ương và địa phương trong vùng để xây dựng, quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch tổng thể với cách tiếp cận tích hợp, đa ngành, liên vùng. Từ đó mới có thể giải quyết toàn diện những thách thức hiện tại và định hướng cho sự phát triển dài hạn của ĐBSCL. Song, đồng bằng đang thiếu “nhạc trưởng” để điều phối chung cho sự phát triển.

ĐBSCL thường xuyên bị khô hạn, cạn kiệt dòng nước làm ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của người dân trong vùng. 

Xây dựng một cơ chế đồng thuận và thể hiện được lợi ích giữa các bên liên quan khi tham gia liên kết là yêu cầu tất yếu. Cụ thể đối với một số vấn đề mang tính vùng hoặc liên tỉnh, như điều tiết và chia sẻ nguồn nước hay xây dựng kết cấu hạ tầng, các địa phương thiếu một cơ chế để cùng bàn bạc và thảo luận một cách thấu đáo. Do đó, quá trình thảo luận có những vướng mắc về kỹ thuật hoặc cơ sở pháp lý thì các bên chưa có cách thức tháo gỡ và giải quyết. Điều này cũng dẫn tới khó khăn trong việc xây dựng đồng thuận để thực hiện các vấn đề liên kết đã ký kết giữa các địa phương.

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng, cho biết: “Các quy định hiện hành chưa có quy định ưu tiên xây dựng một cơ chế tài chính riêng cho hoạt động liên kết tại ĐBSCL. Điều khoản quy định ngân sách Trung ương hỗ trợ mức vốn tối thiểu 10% so với tổng vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương phân bổ cho các địa phương trong vùng để thực hiện các chương trình, dự án liên kết đến nay chưa thực hiện được”. Theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, Quyết định 593 được ban hành sau khi Quốc hội đã quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, việc huy động nguồn lực từ xã hội vào hoạt động liên kết còn hạn chế. Bộ KH&ĐT được giao chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ thực hiện thí điểm liên kết chung toàn vùng, nhưng Bộ không phải là cơ quan chuyên trách, không có đủ thẩm quyền để điều phối sự phát triển chung của vùng. Cơ sở dữ liệu về các vấn đề mang tính liên tỉnh và toàn vùng chưa được hình thành. Tình trạng này khiến các bên liên quan thiếu thông tin và căn cứ khoa học cho việc ra quyết định đối với các vấn đề liên kết. 

Gia Bảo-Lê Thanh- Hà Văn - (baocantho.com.vn)
T/h: Kim Nguyên - (dongbang.vn)

Bài viết mới nhất của Kinh Doanh

  • Đô thị vệ tinh- xu hướng mới của thị trường bất động sản Cần Thơ
    Được dự báo sẽ sôi động trong 03 tháng cuối năm, giá bán tăng dần theo xu hướng, Cần Thơ đã và đang “Bước vào cuộc chơi mới”, đầu tư dự án bất động sản tại các huyện vùng ven thành phố, phát triển mô hình đô thị vệ tinh- Xu hướng mới của thị trường bất động sản Cần Thơ hiện nay.
    Thứ bảy, 07 Tháng 12 2019 16:34
  • Hỗ trợ hợp tác xã nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh
    Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) TP Cần Thơ, thời gian qua, thành phố đã hình thành và duy trì hoạt động hàng trăm hợp tác xã (HTX), góp phần giải quyết lao động tại vùng nông thôn. Các hoạt động chủ yếu của HTX, như: bơm rút nước, làm đất, phơi sấy, hợp đồng tiêu thụ lúa hàng hóa, sản xuất lúa giống chất lượng cao… Trên cơ sở hợp tác, liên kết sản xuất đạt hiệu quả cao, các HTX đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp...
    Thứ bảy, 07 Tháng 12 2019 07:19
  • Giá xăng, dầu (6/12): Tiếp tục tăng
    Giá dầu thế giới ngày 6/12, thị trường tiếp tục kỳ vọng vào cuộc họp của OPEC sẽ nâng mức cắt giảm sản lượng và thông tin Mỹ - Trung có thể ký thoả thuận thương mại trước 15/12 đã kéo giá dầu tăng gần 1,5 USD so với hôm qua
    Thứ sáu, 06 Tháng 12 2019 13:58
  • Kiên Giang đẩy mạnh thu hút nguồn lực bên ngoài
    Tỉnh Kiên Giang vừa tham dự Hội nghị Diễn đàn hợp tác Nhật Bản - Mê Kông năm 2019 tại TP Cần Thơ, với mục tiêu tiếp tục quảng bá, giới thiệu tới các nhà đầu tư trong và ngoài nước về các chủ trương, định hướng phát triển lớn của tỉnh, cũng như tiềm năng và cơ hội đầu tư trên nhiều lĩnh vực của mình.
    Thứ sáu, 06 Tháng 12 2019 08:20
  • TP.Cần Thơ: Tăng trưởng kinh tế 7,51%, Giá trị GRDP ước đạt 65.498,80 tỷ đồng
    Thành phố Cần Thơ có 11/13 tiêu chí đạt và vượt kế hoạch, thu nhập bình quân đầu người đạt 88,3 triệu đồng. Tổng thu ngân sách nhà nước ước 11.124 tỷ đồng, đạt 98,84%. Trong đó: Thu nội địa 10.504 tỷ đồng, vượt 2,47%; thu thuế hải quan 620 tỷ đồng.
    Thứ năm, 05 Tháng 12 2019 10:47
  • Doanh nghiệp phàn nàn danh mục hàng phải kiểm định quá nhiều
    Đây chỉ là một trong nhiều bất cập được các đại biểu cũng như doanh nghiệp đưa ra tại Hội thảo "Điều kiện kinh doanh và quản lý, kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực lao động: Một số vấn đề và yêu cầu cải cách" do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức sáng 04/12 tại Hà Nội.
    Thứ năm, 05 Tháng 12 2019 09:11
  • Tình hình kinh tế - xã hội năm 2019 chuyển biến tích cực
    Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 11, các thành viên Chính phủ thống nhất đánh giá tình hình kinh tế - xã hội tháng 11 và 11 tháng tiếp tục chuyển biến tích cực.
    Thứ tư, 04 Tháng 12 2019 09:26
  • Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê G7 điêu đứng, kêu cứu Thủ tướng vì Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ "mập mờ"
    Sản phẩm cà phê G7 của Công ty TNHH MTV TNI xuất khẩu ra nước ngoài bị giữ lại tại các cửa khẩu do kết quả giám định bất nhất của Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ.
    Thứ hai, 02 Tháng 12 2019 14:49
  • Phòng, chống xâm phạm sở hữu trí tuệ: Trách nhiệm từ nhiều phía
    Sở hữu trí tuệ (SHTT) được coi là tài sản vô hình của doanh nghiệp (DN), đóng góp vào sự hình thành và phát triển mạnh mẽ, là thước đo quá trình lớn mạnh của DN. Song, tại Việt Nam cũng như trên thế giới, tình trạng xâm phạm SHTT hiện khá phổ biến và ngày càng phức tạp. Để giải quyết tình trạng trên, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ DN, cơ quan chức năng và cả người tiêu dùng.
    Thứ hai, 02 Tháng 12 2019 14:31
  • Kim ngạch xuất khẩu Bến Tre ước đạt 112 triệu USD trong tháng 11
    Trong tháng 11/2019, các sản phẩm xuất khẩu như thủy hải sản, nước cốt dừa, điện tử và linh kiện, túi xách tăng, dệt may, da giày… đều tăng mạnh.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 23:00
  • Xuất, nhập khẩu hàng hóa sắp cán ngưỡng 500 tỷ USD
    Với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 11 tháng ước đạt 473,73 tỷ USD, hết năm 2019, xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước sẽ vượt ngưỡng 500 tỷ USD.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 22:34
  • Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp khởi nghiệp: Đừng “mất bò mới lo làm chuồng”
    Làn sóng khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, trong đó có TP Cần Thơ. Các doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp không ngừng sáng tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, hữu ích và độc đáo. Từ đó vấn đề sở hữu trí tuệ (SHTT) đối với DN khởi nghiệp được đặt ra bức thiết hơn bao giờ hết. Khi quyền SHTT được thực thi, DN khởi nghiệp mới có thể tránh được những rắc rối, tranh chấp không đáng có và mở hướng phát triển bền vững trong tương lai.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 18:40
  • Đưa phong trào doanh nghiệp về cơ sở
    Cùng với thành lập các chi hội doanh nghiệp (DN) ở cấp huyện, hoạt động “Cà phê doanh nhân” cũng được nghiên cứu đưa về cơ sở. Những nỗ lực này nhằm thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, vực dậy hoạt động liên kết, hợp tác sản xuất - kinh doanh ở các huyện, đồng thời gắn kết vai trò hỗ trợ DN của lãnh đạo chính quyền địa phương.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 15:59
  • Phấn đấu cuối năm 2019 đạt kim ngạch xuất khẩu thủy sản 10 tỉ USD
    Ngày 30-11-2019, tại TP Cần Thơ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Phùng Đức Tiến chủ trì Hội nghị phát triển ngành thủy sản bền vững, với sự tham dự của lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ NN&PTNT, các Hội nghề cá Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Hiệp hội cá tra Việt Nam, Hiệp hội cá ngừ Việt Nam và đại diện các Sở NN&PTNT, Chi cục Thủy sản các tỉnh, thành phố ven biển và vùng ĐBSCL.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 07:22
  • Quận Thốt Nốt; Nhiều công trình phát huy hiệu quả
    Những năm qua, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ thực hiện nhiều công trình trọng điểm góp phần phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đô thị ngày càng sáng, xanh, sạch, đẹp, hiện đại...
    Thứ bảy, 30 Tháng 11 2019 15:48