Đi qua đồng nước nổi

Thứ hai, 12 Tháng 8 2019 14:32
Mùa nước nổi đồng bằng đã khác xưa rồi, khác về bản chất và khác về những tên gọi lung tung; một sự đổi thay theo chiều hướng xấu.

Người ta đã áp đặt cho người đồng bằng một thứ văn hóa mới rất xa lạ và sau bao nhiêu thập kỷ bức tử mùa nước lên đồng, người miền Tây được gì? Nhưng mất thì nhiều lắm- một hệ sinh thái cá tôm bị phá vỡ và nhiều giống cây bản địa đã tuyệt chủng, một tập quán sinh hoạt, một nền văn hóa mùa nước nổi đã lùi xa vào dĩ vãng!

Rưng rưng đồng nước nổi quê mình.

Rưng rưng đồng nước nổi quê mình.

Văn hóa mùa nước nổi, đặc biệt cách ứng xử của người dân đầu nguồn, đó là một lịch sử mấy ngàn năm rồi, đừng nghĩ rằng nó chỉ mới vài trăm năm theo công cuộc khai khẩn phương Nam.

Thành ra, khi lần đầu tiên, có cảnh mấy anh du kích xách súng rảo từng nhà bắt dân miền Tây “đóng gạch” làm đê ngăn nước vào đồng, đó là lúc bắt đầu một hành trình bức tử mùa nước nổi xứ này rồi. Một cách hành xử vội vàng ngược ngạo với thiên nhiên.

Chúng ta đều biết, đê điều là một công việc trị thủy quan trọng hàng đầu của mọi ông vua, mọi triều đại phong kiến nước ta. Một lịch sử chống lũ, bảo vệ làng mạc, thành quách vĩ đại của dân tộc ta, nó quan trọng sống còn không thua gì công cuộc chống giặc ngoại xâm.

Nhưng miền Tây thì khác, hoàn toàn khác, người dân ở đây đã quá quen với nước nổi mênh mông cả vùng đất rộng lớn kéo dài đến tận miệt Đồng Nai xưa. Những di chỉ của Vương quốc Phù Nam, những cổ vật nền văn hóa Óc Eo là một minh chứng và chúng còn tồn tại trong đời sống hiện tại của người dân đồng bằng.

Nhưng rốt cuộc, chính chúng ta đã tự mình chối bỏ mùa nước nổi bằng nhiều cách; trước khi có cuộc “hạ sát” thủy chế sông Mekong của nhiều nước dọc theo vùng thượng lưu.

Mùa nước nổi là cả một nền văn hóa, mà cũng là kho tàng khác nào “lộc trời” ban tặng cho đất và người nơi đây. Phải hiểu thấu, hiểu sâu xa mới biết quý, biết trân trọng trong cách ứng xử một cách hợp lẽ trời.

Vậy nên, giờ đây vào cái tháng 7 mưa ngâu, lẽ ra người đồng bằng xưa đang rộn ràng đón mùa nước nổi, thì chúng ta đang ngồi ngóng trông bằng những hoài niệm xót xa.

Nếu ai đã sinh ra và lớn lên từ đây, dù có nhắm mắt lại mà lắng nghe sự chuyển động của dòng sông bên nhà, lắng nghe mùi hương và thinh âm của xóm làng cũng sẽ biết được từng “bước đi” của sự chuyển mùa tinh tế, rồi vỡ òa trong tiếng reo vui: “Tháng 7 nước nhảy khỏi bờ”.

Khi mà dòng nước ngầu đỏ ngoài sông càng chảy thao thiết và dâng cao rồi đổ vào các con kinh rạch nội đồng, chúng bắt đầu tràn ngược trở lại xóm làng. Thú vị cái hình ảnh con nước cứ liếm dần vào đến hàng tre rồi tràn vào khoảng sân sau hè, cuối cùng ngập cả sàn nhà.

Chỉ vài tiếng đồng hồ thôi, một màn nước phủ mênh mông trắng xóa cả xóm làng. Và những âm thinh xôn xao, hỗn độn tiếng réo gọi nhau dọn dẹp, tiếng gà vịt chao chát, tiếng khua xuồng bọng, lòi tói chát chúa… và nổi bật lên tất cả là tiếng gọi chí chóe của mấy thằng nhóc cùng tiếng sủa ăng ẳng liên hồi của cả bầy chó trong xóm.

Đây là thời khắc đi săn sướng nhất trong cả mùa nước nổi, cứ có bao nhiêu chuột bọ, rắn rít, chúng kéo bầy lên những gò cao giữa đồng hoặc di tản lên những bụi tre sau nhà. Chiếc xuồng kéo ra là y như rằng những chú chó tinh khôn đã nhảy lên chồm chồm trước mũi xuồng, cái mũi thính nhạy của nó cứ ngửa lên khịt khịt bắt mùi trong gió rồi gầm gừ nhe răng đầy đe dọa.

Trên xuồng mỗi đứa mang theo ít nhất 2 cây chĩa, loại chĩa xà búp, loại chĩa 1 có cả chĩa 5… tùy, là đủ đồ chơi săn mọi địa hình. Không lâu đâu, là trên xuồng đầy nhóc, lễnh nghễnh các loại rắn, chuột nằm phơi trắng bụng trong khoang.

Rồi cái giác chạng vạng của ngày đầu tiên của mùa nước nổi nó mới đã làm sao, có lẽ không đâu có kiểu giăng câu như ở cái xứ mùa nước nổi. Buổi chiều đầu tiên ấy, chẳng đứa nào thèm đi xa, có bao nhiêu cần câu, giàn câu cứ cắm câu, giăng câu ngay dưới sàn nhà… chơi.

Cá lóc trườn mình vào sát mé đất táp mồi bầm bập. Sau bữa cơm chiều, người lớn ngồi lại với nhau uống trà, tụi nhỏ cứ ngồi… đếm cá. Cứ 1 tiếng bập rồi quậy sồn sộn, là 1 con, dính 3- 4 con mới lội xuống sàn nhà bắt cá 1 lần, hơi sức đâu mà gỡ cá. Mà chỉ canh me chộn rộn giác đầu hôm, khuya chút tụi nhỏ ngủ khò, có dính bao nhiêu sáng tính.

Đêm đó, bét gì cũng chục con cá lóc đổ lên. Có cả những con lươn vàng nghín tham mồi thò đầu ra khỏi hang mà dính câu. Cá mắm vậy ăn ngã nào cho hết, một nồi mắm kho có đủ cá, lươn; xuống xuồng chống vài sào ra cánh đồng sau hè, là đủ cả các loại rau đồng, “tẩn liệm” nồi mắm kho thơm nức mũi xóm làng.

Ô hô, chỉ mới có ngày đầu tiên của mùa nước nổi, đã là bao nhiêu nhung nhớ, bao nhiêu chuyện để mà tiếc, mà thương. Trong suốt mấy tháng nước lên đồng, đất đai lại nảy nở sinh sôi hằng hà những sản vật bản địa, giờ nghĩ lại cái đám nhỏ nhà quê ấy được gọi là “con nhà nghèo”, vậy chớ riêng mùa nước nổi, chúng đã hưởng toàn là của quý trời cho.

Mới là cái chuyện ăn thôi, mùa nước nổi mang lại cho xứ sở này những giá trị văn hóa không gì đánh đổi được. Vậy mà… Thử nghĩ đi, mai này có giàu đến cỡ nào, đố mà tìm lại được nguyên sơ mùa nước nổi của những ngày xa xưa ấy!

Bài, ảnh: NGỌC TRẢNG - (baovinhlong.com.vn)
T/h: Kim Nguyên - (dongbang.vn)

Bài viết mới nhất của Đời Sống

  • Nghĩ từ bữa cơm thường nhật
    Bà xã tôi có thời gian dài sống ở Mỹ Tho nên được dịp đi du lịch với bạn bè, vợ chồng tôi đến Mỹ Tho thường ghé quán bên đường, không phải "quán bên đường" của cố nhà văn Trang Thế Hy được Phạm Duy phổ nhạc.
    Thứ hai, 19 Tháng 8 2019 09:13
  • Quẳng gánh lo đi…
    Lần nào gặp bạn bè, chị Thanh Ngân, ở quận Bình Thủy, cũng than phiền rằng mình luôn bị quá tải, áp lực với công việc và cuộc sống gia đình. Trong khi đó, phần lớn bạn bè của chị cũng đều đi làm công sở, cũng con nhỏ giống chị nhưng lúc nào cũng “phơi phới”, chăm sóc tốt gia đình và cũng không quên dành thời gian cho bản thân…
    Chủ nhật, 18 Tháng 8 2019 06:21
  • Đặc sản vùng Tây Bắc
    Mai Châu nổi tiếng với văn hóa ẩm thực đặc sắc, với nhiều món ăn đậm bản sắc vùng Tây Bắc, như: xôi nếp nương, thịt heo bản, gà đồi, cá suối, trâu gác bếp hay rượu Mai Hạ… Đây là những món bạn nhất định phải thử khi đến Mai Châu.
    Thứ bảy, 17 Tháng 8 2019 16:11
  • Nỗ lực nâng tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế
    Tính đến ngày 24-7-2019, số người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) ở huyện Vĩnh Thạnh là 76.033 người, đạt tỷ lệ bao phủ 64,24% dân số. Để đạt 86,2% dân số tham gia BHYT, toàn huyện phải vận động thêm 25.984 người tham gia. Vì vậy, các xã, thị trấn trên địa bàn huyện đang nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để hoàn thành kế hoạch được giao.
    Thứ bảy, 17 Tháng 8 2019 06:21
  • Dân khổ vì đường “nắng bụi, mưa lầy”
    Nhiều năm nay, người dân sinh sống dọc Đường tỉnh (ĐT) 819 (đoạn từ thị trấn Tân Hưng, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An về các xã biên giới Hưng Điền B, Hưng Điền) “kêu khổ” vì phải sống trong cảnh “nắng bụi, mưa lầy”.
    Thứ sáu, 16 Tháng 8 2019 09:05
  • Khởi nguồn lễ Vu Lan và phong tục lễ Vu Lan ở các nước châu Á
    Lễ Vu Lan trùng với Tết Trung nguyên của người Hán, và cũng trùng hợp với ngày Rằm tháng 7 Xá tội vong nhân của phong tục Á Đông.
    Thứ năm, 15 Tháng 8 2019 09:53
  • Sạt lở nghiêm trọng hai bên bờ kênh Nước Mặn
    Hiện nay, tình trạng sạt lở 2 bên bờ kênh Nước Mặn (huyện Cần Đước, tỉnh Long An) ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Mặc dù chính quyền địa phương, người dân chủ động triển khai một số giải pháp nhằm khắc phục hậu quả nhưng vẫn chỉ là xử lý tạm thời.
    Thứ tư, 14 Tháng 8 2019 09:56
  • An Giang: Sản phẩm mỹ nghệ cực tinh xảo của "phù thủy tre bông"
    Tre bông vốn là một loại tre quý vì trên thân có nhiều đốm bông lạ và đẹp mắt. Với tình yêu đặc biệt dành cho loài cây này, ông Võ Thành Viễn (TP.Long Xuyên, An Giang) đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu và tạo ra hàng trăm tác phẩm đẹp mắt và tinh xảo.
    Thứ ba, 13 Tháng 8 2019 08:47
  • Chè quê mẹ nấu
    Lúc còn khỏe, ngày rằm, đầu tháng âm lịch nào mẹ cũng mua trái cây và nấu chè dâng cúng. Dĩ nhiên lũ nhỏ chúng tôi rất thích được ăn chè, những ngày trời nóng nực thì cái sự thèm chè còn nhân lên bội phần.
    Thứ hai, 12 Tháng 8 2019 09:32
  • Về nơi cứ buồn lại chọn lá ngón tìm cái chết...
    Chỉ trong 2 ngày, có 3 trường hợp tìm đến cái chết bằng cách ăn lá ngón. Trước đó, ở địa phương này có rất nhiều người tìm đến lá ngón vì rất nhiều nguyên nhân đơn giản, có thể chỉ vì giận chồng, giận vợ, giận con, nghèo hoặc chỉ vì… buồn.
    Chủ nhật, 11 Tháng 8 2019 17:05
  • Diện mạo Sơn Đông khởi sắc
    Sơn Đông là xã ngoại ô, cửa ngõ vào TP. Bến Tre, có diện tích tự nhiên 1.067ha, 4 ấp, 130 tổ nhân dân tự quản. Xã có 889,34ha đất sản xuất nông nghiệp và 177,99ha đất phi nông nghiệp, đời sống kinh tế của người dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp, với cây dừa, bưởi da xanh là chủ lực. Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã đã dồn sức thực hiện các tiêu chí (TC) xã nông thôn mới (NTM), góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội không ngừng phát triển.
    Chủ nhật, 11 Tháng 8 2019 06:33
  • Mưa lớn, thủy điện xả lũ tiếp tục gây ngập nghiêm trọng
    Chiều 9-8, Ban Chỉ huy PCTT và TKCN tỉnh Đồng Nai cho biết, nguyên nhân gây ngập lũ nghiêm trọng vào tối 8 đến sáng 9-8, trên địa bàn hai huyện Tân Phú và Định Quán là do mưa lớn trên thượng nguồn sông Đồng Nai kết hợp Thủy điện Đồng Nai 5 xả lũ và sự cố công trình thủy điện Đác Ka.
    Thứ bảy, 10 Tháng 8 2019 16:51
  • Chung tay chăm lo người cao tuổi
    Hội Người cao tuổi phường Long Tuyền, quận Bình Thủy nỗ lực vận động mạnh thường quân tích cực chăm lo hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Nhờ đó, nhiều hội viên có nhà kiên cố để ở, được hỗ trợ gạo, tiền, khám chữa bệnh... Những việc làm thiết thực đó giúp hội viên vơi đi một phần khó khăn, lạc quan hơn trong cuộc sống.
    Thứ bảy, 10 Tháng 8 2019 06:45
  • Lão nông 42 năm bắc cầu, làm lộ
    Tôi chỉ biết tên ông qua một danh sách khen thưởng của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ. Một ông lão 82 tuổi, trong tưởng tượng của tôi, là cụ già tóc bạc, lưng còng, già yếu và sống an nhàn bên con cháu. Nhưng không, ông khác xa suy đoán đó…
    Thứ sáu, 09 Tháng 8 2019 15:00
  • Đậm đà vị mắm quê hương
    Đối với người Nam bộ, từ người giàu đến người nghèo, trí thức lẫn bình dân, mắm là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm thường ngày.
    Thứ năm, 08 Tháng 8 2019 09:33
  • Cần Thơ: Dân “nóng ruột” vì dự án khu tái định cư An Bình triển khai chậm
    Trong những lần gặp gỡ và tiếp xúc giữa cử tri với đại biểu HÐND các cấp gần đây, nhiều cử tri khu vực 2, phường An Bình, quận Ninh Kiều phản ánh dự án Khu tái định cư (TÐC) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức TP Cần Thơ (Ban Quản lý dự án ODA) làm chủ đầu tư, triển khai từ năm 2017, đến nay chưa thực hiện xong công tác giải phóng mặt bằng. Cử tri kiến nghị các ngành, các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ thực hiện để người dân sớm được bố trí TÐC.
    Thứ tư, 07 Tháng 8 2019 16:05
  • Nhớ con tép rong quê tôi
    Nhiều đứa bạn hỏi tôi, sống nơi phồn hoa đô hội mà sao tôi thích kể toàn chuyện “nhà quê”? Là bởi tôi sống xa quê đã nhiều năm, ở một góc khuất trong tâm hồn hai tiếng “quê nhà” làm tôi luôn đau đáu nhớ về quê hương!
    Thứ tư, 07 Tháng 8 2019 10:23
  • Nỗ lực khắc phục thiệt hại do bão số 3 gây ra
    Lúa mới gieo sạ bị chết giống, nhiều nhà dân bị sập và tốc mái là những tình cảnh mà không ít nông dân trên địa bàn tỉnh đang gánh chịu do bão số 3 gây ra. Những ngày này, người dân, chính quyền địa phương đang nỗ lực khắc phục thiệt hại sau bão.
    Thứ ba, 06 Tháng 8 2019 09:48
  • Mưa lớn, lốc xoáy tiếp tục làm sập nhà, tốc mái trên địa bàn TP Cần Thơ
    Theo Ban Chỉ huy Phòng chống Thiên tai - Tìm kiếm Cứu nạn (PCTT-TKCN) TP Cần Thơ, do ảnh hưởng hoàn lưu cơn bão số 3, ngày 4-8-2019, trên địa bàn TP Cần Thơ tiếp tục xuất hiện mưa lớn kèm theo lốc xoáy làm sập 3 căn nhà, tốc mái 14 căn. Trong đó, quận Cái Răng tốc mái 3 căn, huyện Thới Lai sập hoàn toàn 3 căn và tốc mái 11 căn. Vụ thiên tai không ảnh hưởng về người, thiệt hại tài sản đang được ngành chức năng thống kê và hỗ trợ bà con khắc phục hậu quả.
    Thứ hai, 05 Tháng 8 2019 10:09
  • Bí ẩn loài hoa 300 năm ở Bắc Cực
    Vùng Bắc Cực xa xôi nơi có khí hậu xuống dưới - 40 độ.
    Thứ bảy, 03 Tháng 8 2019 14:56
  • “Chợ đẩy” ngày mưa
    Cơn mưa bất chợt của một buổi chiều tháng 7, tôi trú mưa dưới mái hiên một căn nhà cùng 2 người phụ nữ. Nỗi cơ cực của những ngày lặn lội, bươn chải đã hằn sâu vào khoé mắt của 2 người phụ nữ ấy. Sẽ không có gì đáng nói nếu tôi không vô tình nghe câu nói: “Mầy có đủ tiền đóng tiền trọ chưa? Tới ngày rồi đó”. Hai người phụ nữ ấy tầm 60 tuổi cùng với 2 chiếc xe chở đầy rau, củ, thịt, cá. Ngẫm lại ở cái tuổi xế chiều ấy lẽ ra đã ở nhà vui vầy bên con cháu, mà họ vẫn còn ở nhà trọ, vẫn bươn chải mưu sinh kiếm “từng đồng từng cắc” quả là điều chua xót.
    Thứ sáu, 02 Tháng 8 2019 10:31
  • Về miền Tây, đi dỡ chà bắt chuột
    Hằng năm, cứ vào khoảng tháng 5 âm lịch, người dân huyện An Phú (An Giang) vào mùa dỡ chà bắt chuột. Đây là một nghề tuy đơn giản nhưng cũng lắm công phu và đặc biệt góp phần tăng thu nhập cho người dân vùng lũ đầu nguồn sông Cửu Long.
    Thứ năm, 01 Tháng 8 2019 09:51
  • Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Lê Quang Mạnh: Hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, khắc phục sạt lở bảo vệ an toàn quốc lộ 80
    Ngày 30-7-2019, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Lê Quang Mạnh cùng Ban Chỉ huy Phòng chống Thiên tai - Tìm kiếm Cứu nạn TP Cần Thơ kiểm tra tình hình sạt lở tại kênh Cái Sắn, dọc quốc lộ 80 thuộc ấp Vĩnh Lân, xã Vĩnh Trinh, huyện Vĩnh Thạnh; thăm hỏi, hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng sạt lở.
    Thứ tư, 31 Tháng 7 2019 16:18
  • Mùa hè nhọc nhằn của trẻ em nghèo
    Mùa hè là kỳ nghỉ để học sinh vui chơi, giải trí sau một năm học vất vả. Song, khác với các bạn đồng trang lứa, ngày hè của trẻ em nghèo lại là những ngày nhọc nhằn với cuộc mưu sinh. Những em nhỏ này phải đi nhặt ve chai, bán vé số, mò cua bắt ốc, làm phụ hồ… để kiếm tiền phụ giúp gia đình và chuẩn bị cho năm học mới.
    Thứ ba, 30 Tháng 7 2019 09:48
  • Chợ tự phát, nhiều rủi ro tai nạn
    Quốc lộ 63 đi qua địa bàn huyện Thới Bình, nối liền 2 tỉnh Cà Mau và Kiên Giang. Đây là tuyến đường có chiều dài hơn 100 km, mặt đường khá hẹp, lưu lượng xe tham gia giao thông khá đông, trong đó, tập trung nhiều các loại xe tải, xe buýt, ô tô khách chạy tuyến cố định Cà Mau - Kiên Giang. Thế nhưng, trên tuyến đường này thường xuyên tồn tại nhiều điểm chợ tự phát, tiềm ẩn nguy cơ TNGT.
    Thứ hai, 29 Tháng 7 2019 10:05