Đi qua đồng nước nổi

Thứ hai, 12 Tháng 8 2019 14:32
Mùa nước nổi đồng bằng đã khác xưa rồi, khác về bản chất và khác về những tên gọi lung tung; một sự đổi thay theo chiều hướng xấu.

Người ta đã áp đặt cho người đồng bằng một thứ văn hóa mới rất xa lạ và sau bao nhiêu thập kỷ bức tử mùa nước lên đồng, người miền Tây được gì? Nhưng mất thì nhiều lắm- một hệ sinh thái cá tôm bị phá vỡ và nhiều giống cây bản địa đã tuyệt chủng, một tập quán sinh hoạt, một nền văn hóa mùa nước nổi đã lùi xa vào dĩ vãng!

Rưng rưng đồng nước nổi quê mình.

Rưng rưng đồng nước nổi quê mình.

Văn hóa mùa nước nổi, đặc biệt cách ứng xử của người dân đầu nguồn, đó là một lịch sử mấy ngàn năm rồi, đừng nghĩ rằng nó chỉ mới vài trăm năm theo công cuộc khai khẩn phương Nam.

Thành ra, khi lần đầu tiên, có cảnh mấy anh du kích xách súng rảo từng nhà bắt dân miền Tây “đóng gạch” làm đê ngăn nước vào đồng, đó là lúc bắt đầu một hành trình bức tử mùa nước nổi xứ này rồi. Một cách hành xử vội vàng ngược ngạo với thiên nhiên.

Chúng ta đều biết, đê điều là một công việc trị thủy quan trọng hàng đầu của mọi ông vua, mọi triều đại phong kiến nước ta. Một lịch sử chống lũ, bảo vệ làng mạc, thành quách vĩ đại của dân tộc ta, nó quan trọng sống còn không thua gì công cuộc chống giặc ngoại xâm.

Nhưng miền Tây thì khác, hoàn toàn khác, người dân ở đây đã quá quen với nước nổi mênh mông cả vùng đất rộng lớn kéo dài đến tận miệt Đồng Nai xưa. Những di chỉ của Vương quốc Phù Nam, những cổ vật nền văn hóa Óc Eo là một minh chứng và chúng còn tồn tại trong đời sống hiện tại của người dân đồng bằng.

Nhưng rốt cuộc, chính chúng ta đã tự mình chối bỏ mùa nước nổi bằng nhiều cách; trước khi có cuộc “hạ sát” thủy chế sông Mekong của nhiều nước dọc theo vùng thượng lưu.

Mùa nước nổi là cả một nền văn hóa, mà cũng là kho tàng khác nào “lộc trời” ban tặng cho đất và người nơi đây. Phải hiểu thấu, hiểu sâu xa mới biết quý, biết trân trọng trong cách ứng xử một cách hợp lẽ trời.

Vậy nên, giờ đây vào cái tháng 7 mưa ngâu, lẽ ra người đồng bằng xưa đang rộn ràng đón mùa nước nổi, thì chúng ta đang ngồi ngóng trông bằng những hoài niệm xót xa.

Nếu ai đã sinh ra và lớn lên từ đây, dù có nhắm mắt lại mà lắng nghe sự chuyển động của dòng sông bên nhà, lắng nghe mùi hương và thinh âm của xóm làng cũng sẽ biết được từng “bước đi” của sự chuyển mùa tinh tế, rồi vỡ òa trong tiếng reo vui: “Tháng 7 nước nhảy khỏi bờ”.

Khi mà dòng nước ngầu đỏ ngoài sông càng chảy thao thiết và dâng cao rồi đổ vào các con kinh rạch nội đồng, chúng bắt đầu tràn ngược trở lại xóm làng. Thú vị cái hình ảnh con nước cứ liếm dần vào đến hàng tre rồi tràn vào khoảng sân sau hè, cuối cùng ngập cả sàn nhà.

Chỉ vài tiếng đồng hồ thôi, một màn nước phủ mênh mông trắng xóa cả xóm làng. Và những âm thinh xôn xao, hỗn độn tiếng réo gọi nhau dọn dẹp, tiếng gà vịt chao chát, tiếng khua xuồng bọng, lòi tói chát chúa… và nổi bật lên tất cả là tiếng gọi chí chóe của mấy thằng nhóc cùng tiếng sủa ăng ẳng liên hồi của cả bầy chó trong xóm.

Đây là thời khắc đi săn sướng nhất trong cả mùa nước nổi, cứ có bao nhiêu chuột bọ, rắn rít, chúng kéo bầy lên những gò cao giữa đồng hoặc di tản lên những bụi tre sau nhà. Chiếc xuồng kéo ra là y như rằng những chú chó tinh khôn đã nhảy lên chồm chồm trước mũi xuồng, cái mũi thính nhạy của nó cứ ngửa lên khịt khịt bắt mùi trong gió rồi gầm gừ nhe răng đầy đe dọa.

Trên xuồng mỗi đứa mang theo ít nhất 2 cây chĩa, loại chĩa xà búp, loại chĩa 1 có cả chĩa 5… tùy, là đủ đồ chơi săn mọi địa hình. Không lâu đâu, là trên xuồng đầy nhóc, lễnh nghễnh các loại rắn, chuột nằm phơi trắng bụng trong khoang.

Rồi cái giác chạng vạng của ngày đầu tiên của mùa nước nổi nó mới đã làm sao, có lẽ không đâu có kiểu giăng câu như ở cái xứ mùa nước nổi. Buổi chiều đầu tiên ấy, chẳng đứa nào thèm đi xa, có bao nhiêu cần câu, giàn câu cứ cắm câu, giăng câu ngay dưới sàn nhà… chơi.

Cá lóc trườn mình vào sát mé đất táp mồi bầm bập. Sau bữa cơm chiều, người lớn ngồi lại với nhau uống trà, tụi nhỏ cứ ngồi… đếm cá. Cứ 1 tiếng bập rồi quậy sồn sộn, là 1 con, dính 3- 4 con mới lội xuống sàn nhà bắt cá 1 lần, hơi sức đâu mà gỡ cá. Mà chỉ canh me chộn rộn giác đầu hôm, khuya chút tụi nhỏ ngủ khò, có dính bao nhiêu sáng tính.

Đêm đó, bét gì cũng chục con cá lóc đổ lên. Có cả những con lươn vàng nghín tham mồi thò đầu ra khỏi hang mà dính câu. Cá mắm vậy ăn ngã nào cho hết, một nồi mắm kho có đủ cá, lươn; xuống xuồng chống vài sào ra cánh đồng sau hè, là đủ cả các loại rau đồng, “tẩn liệm” nồi mắm kho thơm nức mũi xóm làng.

Ô hô, chỉ mới có ngày đầu tiên của mùa nước nổi, đã là bao nhiêu nhung nhớ, bao nhiêu chuyện để mà tiếc, mà thương. Trong suốt mấy tháng nước lên đồng, đất đai lại nảy nở sinh sôi hằng hà những sản vật bản địa, giờ nghĩ lại cái đám nhỏ nhà quê ấy được gọi là “con nhà nghèo”, vậy chớ riêng mùa nước nổi, chúng đã hưởng toàn là của quý trời cho.

Mới là cái chuyện ăn thôi, mùa nước nổi mang lại cho xứ sở này những giá trị văn hóa không gì đánh đổi được. Vậy mà… Thử nghĩ đi, mai này có giàu đến cỡ nào, đố mà tìm lại được nguyên sơ mùa nước nổi của những ngày xa xưa ấy!

Bài, ảnh: NGỌC TRẢNG - (baovinhlong.com.vn)
T/h: Kim Nguyên - (dongbang.vn)

Bài viết mới nhất của Đời Sống

  • La liệt đặc sản "nội, ngoại" ở hội chợ TM-DL Cà Mau 2019
    Tối 6-12, hội chợ thương mại - du lịch Cà Mau 2019 đã chính thức khai mạc tại Quảng trường Thanh Niên (đường Trần Hưng Đạo, phường 5, TP.Cà Mau, tỉnh Cà Mau). Hàng trăm đặc sản của đơn vị, doanh nghiệp nước bạn Lào, Campuchia, Thái Lan, Hàn Quốc, cùng các tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL và tỉnh Cà Mau hội tụ.
    Thứ hai, 09 Tháng 12 2019 08:31
  • Đồng bào tôn giáo xây dựng nông thôn mới
    Trưởng ban Trị sự (BTS) Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo (PGHH) Nguyễn Tấn Đạt cho biết: “Thời gian qua, hoạt động xã hội - từ thiện xây dựng nông thôn mới (NTM) của BTS nhận được sự đóng góp tích cực của đông đảo bà con tín đồ PGHH. Các tổ chức, cá nhân đã chung sức, chung lòng hỗ trợ, đóng góp vật chất lẫn tinh thần, góp phần giúp đỡ bà con nghèo vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Đồng thời, góp phần cùng Đảng, nhà nước thực hiện mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM.
    Chủ nhật, 08 Tháng 12 2019 16:13
  • “Chênh vênh” xóm lưỡi câu
    Nhắc đến “xóm lưỡi câu” (khóm Tây Khánh 8, phường Mỹ Hòa, TP. Long Xuyên), người ta nhớ ngay đến cái xóm nằm bên dòng Long Xuyên, dài chừng 1km, nhà nào cũng làm lưỡi câu. Nửa thế kỷ nhộn nhịp, tưng bừng, ồn ã tiếng máy móc và rủng rỉnh thu nhập, “xóm lưỡi câu” trở thành làng nghề tiểu thủ công nghiệp được UBND tỉnh công nhận. Vậy mà, giờ đây tiếng máy dần thưa thớt, lạc lõng bởi con nước cạn. Người dân chẳng muốn bỏ nghề, nhưng phải đi tìm công việc khác. Nỗi buồn ấy sao mà đắng đót, chênh vênh!
    Chủ nhật, 08 Tháng 12 2019 07:19
  • Xung kích vì cộng đồng
    Năm 2019, đoàn viên thanh niên (ĐVTN) phường Thới An, quận Ô Môn, đã thực hiện 19 công trình, phần việc thanh niên, làm lợi cho Nhà nước trên 630 triệu đồng. Các công trình đã góp phần nâng cao đời sống ĐVTN, người dân và tham gia xây dựng phường văn minh đô thị.
    Thứ bảy, 07 Tháng 12 2019 07:29
  • Hàng ngàn người xếp hàng chào đón thương hiệu thời trang của tỉ phú Nhật
    Đến giờ khai trương (9 giờ 30), bên ngoài Uniqlo Đồng Khởi, số lượng khách xếp hàng đã lên tới hàng ngàn người.
    Thứ sáu, 06 Tháng 12 2019 14:12
  • Thị trấn Trà Ôn hướng đến đô thị văn minh
    Trên đường xây dựng thị trấn Trà Ôn (huyện Trà Ôn) đạt chuẩn đô thị văn minh, ông Trương Trung Ân- Chủ tịch UBND thị trấn- phấn khởi cho biết, hiện thị trấn đạt 96/100 điểm, đang phấn đấu giữ vững và nâng chất các tiêu chí theo chuẩn đô thị văn minh.
    Thứ năm, 05 Tháng 12 2019 08:59
  • Trắng đêm cùng ngư dân bám biển
    Đánh bắt dựa vào nhau để kiếm sống đó là quy luật để tồn tại trên biển. Trong thời điểm nguồn lợi thủy sản dần cạn kiệt như hiện nay thì mô hình lưới bao dựa vào tàu chong đèn câu mực tỏ ra hiệu quả cho sự liên kết này.
    Thứ tư, 04 Tháng 12 2019 09:50
  • Cánh đồng muối Bạc Liêu nhìn từ trên cao
    Nghề muối ở Việt Nam được trải dài từ Bắc vào Nam chủ yếu ở các tỉnh ven biển, trong đó có Bạc Liêu.
    Thứ tư, 04 Tháng 12 2019 09:12
  • Triệt phá trường gà, bắt giữ 25 đối tượng
    Ngày 3-12, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) - Công an tỉnh Tiền Giang cho biết vừa triệt phá tụ điểm cờ bạc dưới hình thức đá gà ăn thua bằng tiền trên địa bàn huyện Gò Công Tây.
    Thứ tư, 04 Tháng 12 2019 08:10
  • Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 12/2019
    Trong tháng 12/2019, nhiều chính sách mới liên quan đến các lĩnh vực hành chính, giao thông, cán bộ - công chức, học sinh - sinh viên… chính thức có hiệu lực.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 22:47
  • Bắt cá đồng!
    Sau những tháng ngày mải mê ở chốn đông người, tôi có dịp về lại vùng quê và cùng những người bạn chân chất đi bắt cá đồng. Với nhiều người, đó không phải là điều gì quá mới mẻ nhưng lại mang hơi thở của quê hương, nuôi dưỡng tình yêu với mảnh đất đã cưu mang họ tự thuở thiếu thời.
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 15:55
  • Phối hợp xây dựng các tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp
    Nhằm tạo cảnh quan môi trường, đường làng, ngõ xóm thông thoáng, từ tháng 6-2019 đến nay, UBND xã Trường Xuân, huyện Thới Lai đã triển khai thực hiện thí điểm mô hình tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp trên địa bàn ấp Phú Thọ (tuyến sông xáng Ô Môn lộ 2m).
    Chủ nhật, 01 Tháng 12 2019 07:38
  • Người “nối nhịp bờ vui”
    Người dân xã An Thạnh Trung (Chợ Mới) từ lâu đã quá quen thuộc với người đàn ông với mái tóc bạc trắng, miệt mài dưới nắng mưa để chỉ đạo, giám sát việc xây dựng những chiếc cầu. Ông là Lê Quang Trưởng (sinh năm 1953), người được người dân địa phương gọi với cái tên thân mật là chú Bảy Trưởng.
    Thứ bảy, 30 Tháng 11 2019 07:32
  • Trèo núi đá lởm chởm săn loài rau rừng nổi tiếng, bán 300 ngàn/kg
    Mùa rau sắng-loài rau rừng thơm ngon nức tiếng thường bắt đầu từ tháng Giêng đến hết tháng Tư âm lịch. Mùa rau sắng, cùng với việc thu hoạch rau sắng trồng nơi vườn đồi, hàng chục năm qua một số người dân thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng (Hà Nam) còn chấp nhận vất vả, hiểm nguy, trèo núi đi rừng hái rau bán để có thêm thu nhập...
    Thứ năm, 28 Tháng 11 2019 23:59
  • Vợ chồng gom tiền chơi liều mua đất, 4 năm đút túi gần 3 tỷ
    Mua một miếng đất 50m2 với giá 480 triệu, đến nay sau 4 năm mảnh đất nhà tôi đã lên giá trên 3 tỷ đồng.
    Thứ năm, 28 Tháng 11 2019 23:49
  • Mẹ chồng mất, tôi phải trốn chồng chạy đi đội tang, còn chồng tôi ung dung như không có chuyện gì xảy ra
    Chuyện ra nông nỗi này, mẹ chồng tôi là người có lỗi đầu tiên nhưng chồng tôi cố chấp quá. Anh làm tôi cảm thấy buồn và thất vọng.
    Thứ năm, 28 Tháng 11 2019 23:43
  • Một số địa phương công bố hết dịch tả lợn châu Phi
    Sau vài tháng xuất hiện vi rút dịch tả lợn châu Phi đầu tiên trên địa bàn, đến nay, nhiều địa phương đã kiểm soát và công bố hết bệnh dịch.
    Thứ tư, 27 Tháng 11 2019 20:41
  • Long An tăng cường quản lý nuôi tôm thẻ chân trắng trong vùng nước ngọt
    UBND tỉnh Long An chỉ đạo các sở, ngành tỉnh và UBND huyện Tân Hưng, Vĩnh Hưng, Mộc Hóa, Tân Thạnh, Thạnh Hóa và thị xã Kiến Tường không chủ trương nuôi tôm thẻ chân trắng trong vùng nước ngọt.
    Thứ tư, 27 Tháng 11 2019 10:37
  • Trầm cảm sau khi sinh con thứ 3, người phụ nữ treo cổ tự tử
    Sau khi sinh con thứ 3, người phụ nữ có biểu hiện bị bệnh trầm cảm và rồi người thân phát hiện tử vong trong tư thế treo cổ
    Thứ ba, 26 Tháng 11 2019 15:05
  • Một cháu bé 6 tuổi nghi bị chính mẹ ruột đánh dã man
    Chỉ vì sang nhà hàng xóm chơi và trêu chọc bé hàng xóm khóc, 1 cháu bé 6 tuổi nghi bị chính mẹ ruột bạo hành dã man.
    Thứ ba, 26 Tháng 11 2019 08:40
  • Lão nông Cà Mau mê dừa bonsai 12 con giáp khiến ai cũng trầm trồ
    Để tạo hình những con vật trên trái dừa khô, sau đó “nuôi” thành bonsai, cần nhiều công sức. Trong đó, đòi hỏi người làm phải có sự tỉ mỉ và năng khiếu.
    Thứ ba, 26 Tháng 11 2019 00:39
  • Long An: Phát hiện, quy tập 1 hài cốt liệt sĩ
    Ngày 25-11, khi xới đất làm ruộng, ông Nguyễn Văn Dẻo, ngụ ấp Ngọc Ân, xã Hậu Thạnh Tây, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An phát hiện một bộ hài cốt cùng một số vật dụng nghi của bộ đội hy sinh trong chiến đấu. Ngay sau đó, ông báo cáo các cơ quan chức năng.
    Thứ hai, 25 Tháng 11 2019 23:36
  • Long An: Kỳ công trồng bưởi da xanh hữu cơ, 10 trái như 10, chưa hề ế
    Hơn 3 năm nay, anh Nguyễn Văn Kia Ri (ấp Nhơn Trị, xã Nhơn Thạnh Trung, TP.Tân An, tỉnh Long An) trồng bưởi da xanh và áp dụng phương pháp hữu cơ trong canh tác. Mong muốn của anh Kia Ri là tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt, có cơ hội tiêu thụ sản phẩm dễ dàng.
    Thứ hai, 25 Tháng 11 2019 10:52
  • Nỗi lo “cái chết trắng”
    Ma túy ngấm ngầm hủy hoại con người, làm tan nát bao gia đình, gây mất trật tự, an toàn xã hội. Tại TP Cần Thơ, các ngành, các địa phương đã nỗ lực tuyên truyền, thực hiện nhiều giải pháp phòng ngừa, song tình hình tội phạm liên quan đến ma túy vẫn diễn biến phức tạp, người nghiện gia tăng. Cuộc đấu tranh với tội phạm ma túy đã và đang tiếp tục diễn ra đầy cam go, thử thách...
    Chủ nhật, 24 Tháng 11 2019 16:06
  • Dân bức xúc vì quy hoạch "treo" 14 năm
    Năm 2005, dự án xây dựng Trung tâm Văn hóa Tây Đô tại phường Hưng Thạnh, quận Cái Răng được công bố. Sau đó, các cơ quan chức năng tiến hành kiểm kê đất, hoa màu, vật kiến trúc và gửi thông báo thu hồi đất cho những hộ dân trong dự án. Người dân đã chấp hành các chủ trương, thống nhất bàn giao mặt bằng nhưng đến nay việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân vẫn chưa triển khai thực hiện xong.
    Chủ nhật, 24 Tháng 11 2019 07:25