Đậm đà vị mắm quê hương

Thứ năm, 08 Tháng 8 2019 09:33
Đối với người Nam bộ, từ người giàu đến người nghèo, trí thức lẫn bình dân, mắm là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm thường ngày.

Từ xưa, ông bà ta đã biết chế biến hàng chục loại mắm khác nhau từ nguồn động vật hết sức phong phú ở sông, rạch mênh mông của vùng đất Nam bộ trù phú như tôm, cá, tép, còng…

Ngoài ra, mắm còn là loại thức ăn dự trữ rất đỗi quý giá của người dân miệt vườn hay miệt ruộng lúc giao mùa, khan hiếm thức ăn hoặc do bận việc đồng áng không có nhiều thời gian để nấu ăn.

Ở miền Nam thì có mắm cá lóc, cá trê, cá trèn, cá sặc, cá linh… Riêng vùng đất Tiền Giang thì có các loại mắm từ đặc sản đến bình dân như: Mắm tôm chà, mắm tép bạc, mắm biển, mắm còng… Từ nguyên liệu mắm, các bà nội trợ có thể chế biến thành nhiều món ăn dân dã mà rất ngon.

Trước đây, nhiều gia đình có thể tự làm mắm để ăn hay tự làm nước mắm để chấm thì được gọi là mắm đồng, để phân biệt với loại mắm biển được sản xuất từ cá cơm. Ở vùng đất Gò Công có 2 loại mắm được xem là đặc sản, có hương vị đặc biệt là mắm tôm chà và mắm còng. Đặc sản mắm tôm chà từng là món ăn được tiến vua từ thời nhà Nguyễn.

Còn nhớ, từ khi còn là một đứa trẻ, món ăn đơn giản nhất của gia đình tôi là mắm sống. Mắm sống được làm từ cá lóc, cá sặc, cá linh. Tất cả các loại mắm này đều được làm rất mặn, khi ăn phải pha thêm tỏi, ớt, đường, bột ngọt trộn đều, thế là cả nhà đã có một món ăn ngon miệng. Mà đã ăn mắm sống thì không thể thiếu rau sống, khế, chuối chát, dưa leo. Chỉ cần vậy thôi mà nồi cơm hao đến bất ngờ.

Một biến tấu khác của mắm sống là món mắm ruột, đã có từ rất lâu. Mắm ruột được làm từ mắm sống được bằm nhuyễn, ướp gia vị gồm tỏi, ớt, đường, bột ngọt trộn đều với đu đủ xắt nhỏ. Món mắm ruột có thể ăn với rau sống kèm với thịt luộc sẽ ngon hơn. Ngày nay, món mắm ruột ít xuất hiện trong bữa cơm của người thành thị, nhưng ở các vùng nông thôn thì món mắm ruột vẫn xuất hiện trong các ngày giỗ, bữa ăn thường ngày của người dân.

Một biến tấu của mắm sống nữa là mắm chưng. Vẫn là mắm sống bằm nhuyễn, cho thêm thịt ba chỉ băm nhỏ, trộn thêm trứng gà hay trứng vịt, một ít củ hành tím, hành tươi, nêm chút gia vị là đã có một tô mắm chưng đúng điệu. Khi ăn mắm chưng không thể thiếu cà nâu, dưa leo, rau sống, chuối chát…

Thật lạ, có thể nói, người dân miền Tây không thể tách rời các món mắm trong bữa cơm thường ngày trong gia đình. Hôm nào trong bữa ăn có món mắm thì cơm sẽ hao hơn, bữa ăn sẽ hao hơn nhờ hương vị đậm đà, quen thuộc.

Một món mắm quen thuộc của giới bình dân ở Gò Công là mắm biển, nếu ai đã một lần ăn thì không thể nào quên được. Mắm biển mang hương vị đậm đà của biển, vị chua chua, cay cay, thêm chút sả tươi, ớt hiểm ăn kèm với rau sống hay rau luộc là làm nên một bữa cơm ngon thiệt là ngon.

Mắm tép bạc cũng là một món ăn dân dã, thường xuất hiện ở các bữa tiệc, là món ngon đãi khách phương xa. Mắm tép bạc trộn với đu đủ xắt nhỏ và trộn thêm ít tỏi, gừng, chút gia vị nêm nếm sao cho vừa ăn.

Mùi thơm nồng của mắm dường như lan tỏa khắp nhà, kích thích vị giác. Mắm tép thường ăn kèm bún, thịt ba chỉ cắt mỏng, rau sống, dưa leo. Một món ăn chỉ đơn giản vậy thôi mà đã trở thành món ăn không thể thiếu trên vùng đất Tiền Giang từ xưa đến nay. 

Với mắm tôm chà, thuộc hàng đặc sản của Tiền Giang từ xưa đến nay. Theo các bậc cao niên tại TX. Gò Công, trước đây, vùng này, con tôm bạc biển ở xứ Gò nhiều lắm, ăn không hết, nên người ta đem phơi khô hoặc làm mắm tôm chua, mắm ruốc; đặc biệt là mắm tôm chà, là món ăn đòi hỏi quá trình chế biến công phu, khéo léo, để dành ăn trong một thời gian dài.

Tính đến nay món mắm tôm chà đã có tuổi đời hơn 200 năm, và nghề làm mắm tôm chà cũng đã xuất hiện từ thời đó, được các thế hệ con cháu giữ gìn, phát triển. Hương vị đặc trưng của mắm tôm chà là thơm lừng vị tôm, vị mắm, vừa ngọt vừa cay, được nhiều người sử dụng, ăn kèm với thịt luộc, bún.

Ngoài ra, còn có thể sử dụng thành món nước chấm trong các món ăn khác, như gỏi cuốn chấm mắm tôm chà cũng rất ngon. Phần đông khách du lịch đến xứ Gò đều tìm mua món mắm tôm chà đem về làm quà biếu và thưởng thức để biết hương vị món đặc sản tiến vua ngày xưa.

Một biến tấu khác của mắm nữa, đó là món mắm kho trứ danh Nam bộ. Đi làm đồng về, trời mưa rả rích, vào nhà gặp nồi mắm kho đang sôi sùng sục mùi mắm kích thích vị giác “trỗi lên”, bụng đói cồn cào… Món mắm kho thường được làm từ mắm cá linh và mắm cá sặc.

Hai loại mắm này nấu sôi lên, bỏ xương đi, chỉ lấy phần nước. Ngày xưa, thường thì mắm kho được kho với cá tra, cá trê hay cá lóc; thêm một ít khổ qua, cà nâu là đã thành một nồi mắm kho đậm đà. Ngày nay, cuộc sống khá giả hơn, nồi mắm kho có thể thêm vào thịt ba chỉ, tôm, mực tươi, vài khoanh cá hú, vài miếng khóm, khổ qua, cà nâu, đậu bắp để nồi mắm thêm thơm ngon và đậm đà hơn.

Đã ăn mắm kho thì không thể thiếu rau sống để tăng độ thơm ngon của món ăn. Ở quê thì có chi dùng nấy, hái vài loại rau vườn: Bông súng, kèo nèo, bắp chuối xắt nhỏ, đọt lá cách… Ở thành thị thì có nhiều loại rau để chọn hơn, như rau sống, giá, đậu rồng, hẹ nước, bông điên điển… ăn kèm.

Ngày nay, bên cạnh mắm kho thì lẩu mắm trong các quán ăn, nhà hàng rất được thực khách ưa chuộng. Tất cả các nguyên liệu để nấu lẩu mắm cũng giống như mắm kho, nhưng nồi nước dùng được nấu nhạt hơn để ăn với bún. Rau ăn lẩu mắm cũng khác hơn: Rau muống bào nhỏ, bông súng, các loại cải, đậu rồng, rau nhút, kèo nèo, bông so đũa; đến mùa nước nổi thì không thể thiếu bông điên điển trong nồi lẩu mắm.

Lẩu mắm luôn là sự lựa chọn hàng đầu của người dân miền Tây tiếp đãi thực khách phương xa. Không chỉ độc đáo ở mùi vị đặc trưng gây tò mò, mà nồi lẩu mắm “đầy đạm” thơm lừng và “tô điểm” nhiều loại rau đầy màu sắc miền sông nước là biểu tượng ẩm thực nơi đây. Để rồi những người con xa quê, những thực khách phương xa lại phải vấn vương hương vị, nhớ mãi nồi lẩu mắm đậm đà.

Đối với người dân miền Tây nói chung, người dân Tiền Giang nói riêng, mắm là một món ăn dân dã, gắn bó từ thế hệ này sang thế hệ khác, thấm chặt, bền sâu đến mức khi đi đâu xa vài ngày là đã thèm món mắm.

Hương vị mắm là vậy, mộc mạc, bình dị, lại thấm rất sâu vào tâm trí của người dân miền Tây.

HỒNG LÊ - (baoapbac.vn)
T/h: Kim Nguyên - (dongbang.vn)

Bài viết mới nhất của Đời Sống

  • Nghĩ từ bữa cơm thường nhật
    Bà xã tôi có thời gian dài sống ở Mỹ Tho nên được dịp đi du lịch với bạn bè, vợ chồng tôi đến Mỹ Tho thường ghé quán bên đường, không phải "quán bên đường" của cố nhà văn Trang Thế Hy được Phạm Duy phổ nhạc.
    Thứ hai, 19 Tháng 8 2019 09:13
  • Quẳng gánh lo đi…
    Lần nào gặp bạn bè, chị Thanh Ngân, ở quận Bình Thủy, cũng than phiền rằng mình luôn bị quá tải, áp lực với công việc và cuộc sống gia đình. Trong khi đó, phần lớn bạn bè của chị cũng đều đi làm công sở, cũng con nhỏ giống chị nhưng lúc nào cũng “phơi phới”, chăm sóc tốt gia đình và cũng không quên dành thời gian cho bản thân…
    Chủ nhật, 18 Tháng 8 2019 06:21
  • Đặc sản vùng Tây Bắc
    Mai Châu nổi tiếng với văn hóa ẩm thực đặc sắc, với nhiều món ăn đậm bản sắc vùng Tây Bắc, như: xôi nếp nương, thịt heo bản, gà đồi, cá suối, trâu gác bếp hay rượu Mai Hạ… Đây là những món bạn nhất định phải thử khi đến Mai Châu.
    Thứ bảy, 17 Tháng 8 2019 16:11
  • Nỗ lực nâng tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế
    Tính đến ngày 24-7-2019, số người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) ở huyện Vĩnh Thạnh là 76.033 người, đạt tỷ lệ bao phủ 64,24% dân số. Để đạt 86,2% dân số tham gia BHYT, toàn huyện phải vận động thêm 25.984 người tham gia. Vì vậy, các xã, thị trấn trên địa bàn huyện đang nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để hoàn thành kế hoạch được giao.
    Thứ bảy, 17 Tháng 8 2019 06:21
  • Dân khổ vì đường “nắng bụi, mưa lầy”
    Nhiều năm nay, người dân sinh sống dọc Đường tỉnh (ĐT) 819 (đoạn từ thị trấn Tân Hưng, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An về các xã biên giới Hưng Điền B, Hưng Điền) “kêu khổ” vì phải sống trong cảnh “nắng bụi, mưa lầy”.
    Thứ sáu, 16 Tháng 8 2019 09:05
  • Khởi nguồn lễ Vu Lan và phong tục lễ Vu Lan ở các nước châu Á
    Lễ Vu Lan trùng với Tết Trung nguyên của người Hán, và cũng trùng hợp với ngày Rằm tháng 7 Xá tội vong nhân của phong tục Á Đông.
    Thứ năm, 15 Tháng 8 2019 09:53
  • Sạt lở nghiêm trọng hai bên bờ kênh Nước Mặn
    Hiện nay, tình trạng sạt lở 2 bên bờ kênh Nước Mặn (huyện Cần Đước, tỉnh Long An) ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Mặc dù chính quyền địa phương, người dân chủ động triển khai một số giải pháp nhằm khắc phục hậu quả nhưng vẫn chỉ là xử lý tạm thời.
    Thứ tư, 14 Tháng 8 2019 09:56
  • An Giang: Sản phẩm mỹ nghệ cực tinh xảo của "phù thủy tre bông"
    Tre bông vốn là một loại tre quý vì trên thân có nhiều đốm bông lạ và đẹp mắt. Với tình yêu đặc biệt dành cho loài cây này, ông Võ Thành Viễn (TP.Long Xuyên, An Giang) đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu và tạo ra hàng trăm tác phẩm đẹp mắt và tinh xảo.
    Thứ ba, 13 Tháng 8 2019 08:47
  • Đi qua đồng nước nổi
    Mùa nước nổi đồng bằng đã khác xưa rồi, khác về bản chất và khác về những tên gọi lung tung; một sự đổi thay theo chiều hướng xấu.
    Thứ hai, 12 Tháng 8 2019 14:32
  • Chè quê mẹ nấu
    Lúc còn khỏe, ngày rằm, đầu tháng âm lịch nào mẹ cũng mua trái cây và nấu chè dâng cúng. Dĩ nhiên lũ nhỏ chúng tôi rất thích được ăn chè, những ngày trời nóng nực thì cái sự thèm chè còn nhân lên bội phần.
    Thứ hai, 12 Tháng 8 2019 09:32
  • Về nơi cứ buồn lại chọn lá ngón tìm cái chết...
    Chỉ trong 2 ngày, có 3 trường hợp tìm đến cái chết bằng cách ăn lá ngón. Trước đó, ở địa phương này có rất nhiều người tìm đến lá ngón vì rất nhiều nguyên nhân đơn giản, có thể chỉ vì giận chồng, giận vợ, giận con, nghèo hoặc chỉ vì… buồn.
    Chủ nhật, 11 Tháng 8 2019 17:05
  • Diện mạo Sơn Đông khởi sắc
    Sơn Đông là xã ngoại ô, cửa ngõ vào TP. Bến Tre, có diện tích tự nhiên 1.067ha, 4 ấp, 130 tổ nhân dân tự quản. Xã có 889,34ha đất sản xuất nông nghiệp và 177,99ha đất phi nông nghiệp, đời sống kinh tế của người dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp, với cây dừa, bưởi da xanh là chủ lực. Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã đã dồn sức thực hiện các tiêu chí (TC) xã nông thôn mới (NTM), góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội không ngừng phát triển.
    Chủ nhật, 11 Tháng 8 2019 06:33
  • Mưa lớn, thủy điện xả lũ tiếp tục gây ngập nghiêm trọng
    Chiều 9-8, Ban Chỉ huy PCTT và TKCN tỉnh Đồng Nai cho biết, nguyên nhân gây ngập lũ nghiêm trọng vào tối 8 đến sáng 9-8, trên địa bàn hai huyện Tân Phú và Định Quán là do mưa lớn trên thượng nguồn sông Đồng Nai kết hợp Thủy điện Đồng Nai 5 xả lũ và sự cố công trình thủy điện Đác Ka.
    Thứ bảy, 10 Tháng 8 2019 16:51
  • Chung tay chăm lo người cao tuổi
    Hội Người cao tuổi phường Long Tuyền, quận Bình Thủy nỗ lực vận động mạnh thường quân tích cực chăm lo hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Nhờ đó, nhiều hội viên có nhà kiên cố để ở, được hỗ trợ gạo, tiền, khám chữa bệnh... Những việc làm thiết thực đó giúp hội viên vơi đi một phần khó khăn, lạc quan hơn trong cuộc sống.
    Thứ bảy, 10 Tháng 8 2019 06:45
  • Lão nông 42 năm bắc cầu, làm lộ
    Tôi chỉ biết tên ông qua một danh sách khen thưởng của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ. Một ông lão 82 tuổi, trong tưởng tượng của tôi, là cụ già tóc bạc, lưng còng, già yếu và sống an nhàn bên con cháu. Nhưng không, ông khác xa suy đoán đó…
    Thứ sáu, 09 Tháng 8 2019 15:00
  • Cần Thơ: Dân “nóng ruột” vì dự án khu tái định cư An Bình triển khai chậm
    Trong những lần gặp gỡ và tiếp xúc giữa cử tri với đại biểu HÐND các cấp gần đây, nhiều cử tri khu vực 2, phường An Bình, quận Ninh Kiều phản ánh dự án Khu tái định cư (TÐC) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức TP Cần Thơ (Ban Quản lý dự án ODA) làm chủ đầu tư, triển khai từ năm 2017, đến nay chưa thực hiện xong công tác giải phóng mặt bằng. Cử tri kiến nghị các ngành, các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ thực hiện để người dân sớm được bố trí TÐC.
    Thứ tư, 07 Tháng 8 2019 16:05
  • Nhớ con tép rong quê tôi
    Nhiều đứa bạn hỏi tôi, sống nơi phồn hoa đô hội mà sao tôi thích kể toàn chuyện “nhà quê”? Là bởi tôi sống xa quê đã nhiều năm, ở một góc khuất trong tâm hồn hai tiếng “quê nhà” làm tôi luôn đau đáu nhớ về quê hương!
    Thứ tư, 07 Tháng 8 2019 10:23
  • Nỗ lực khắc phục thiệt hại do bão số 3 gây ra
    Lúa mới gieo sạ bị chết giống, nhiều nhà dân bị sập và tốc mái là những tình cảnh mà không ít nông dân trên địa bàn tỉnh đang gánh chịu do bão số 3 gây ra. Những ngày này, người dân, chính quyền địa phương đang nỗ lực khắc phục thiệt hại sau bão.
    Thứ ba, 06 Tháng 8 2019 09:48
  • Mưa lớn, lốc xoáy tiếp tục làm sập nhà, tốc mái trên địa bàn TP Cần Thơ
    Theo Ban Chỉ huy Phòng chống Thiên tai - Tìm kiếm Cứu nạn (PCTT-TKCN) TP Cần Thơ, do ảnh hưởng hoàn lưu cơn bão số 3, ngày 4-8-2019, trên địa bàn TP Cần Thơ tiếp tục xuất hiện mưa lớn kèm theo lốc xoáy làm sập 3 căn nhà, tốc mái 14 căn. Trong đó, quận Cái Răng tốc mái 3 căn, huyện Thới Lai sập hoàn toàn 3 căn và tốc mái 11 căn. Vụ thiên tai không ảnh hưởng về người, thiệt hại tài sản đang được ngành chức năng thống kê và hỗ trợ bà con khắc phục hậu quả.
    Thứ hai, 05 Tháng 8 2019 10:09
  • Bí ẩn loài hoa 300 năm ở Bắc Cực
    Vùng Bắc Cực xa xôi nơi có khí hậu xuống dưới - 40 độ.
    Thứ bảy, 03 Tháng 8 2019 14:56
  • “Chợ đẩy” ngày mưa
    Cơn mưa bất chợt của một buổi chiều tháng 7, tôi trú mưa dưới mái hiên một căn nhà cùng 2 người phụ nữ. Nỗi cơ cực của những ngày lặn lội, bươn chải đã hằn sâu vào khoé mắt của 2 người phụ nữ ấy. Sẽ không có gì đáng nói nếu tôi không vô tình nghe câu nói: “Mầy có đủ tiền đóng tiền trọ chưa? Tới ngày rồi đó”. Hai người phụ nữ ấy tầm 60 tuổi cùng với 2 chiếc xe chở đầy rau, củ, thịt, cá. Ngẫm lại ở cái tuổi xế chiều ấy lẽ ra đã ở nhà vui vầy bên con cháu, mà họ vẫn còn ở nhà trọ, vẫn bươn chải mưu sinh kiếm “từng đồng từng cắc” quả là điều chua xót.
    Thứ sáu, 02 Tháng 8 2019 10:31
  • Về miền Tây, đi dỡ chà bắt chuột
    Hằng năm, cứ vào khoảng tháng 5 âm lịch, người dân huyện An Phú (An Giang) vào mùa dỡ chà bắt chuột. Đây là một nghề tuy đơn giản nhưng cũng lắm công phu và đặc biệt góp phần tăng thu nhập cho người dân vùng lũ đầu nguồn sông Cửu Long.
    Thứ năm, 01 Tháng 8 2019 09:51
  • Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Lê Quang Mạnh: Hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, khắc phục sạt lở bảo vệ an toàn quốc lộ 80
    Ngày 30-7-2019, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Lê Quang Mạnh cùng Ban Chỉ huy Phòng chống Thiên tai - Tìm kiếm Cứu nạn TP Cần Thơ kiểm tra tình hình sạt lở tại kênh Cái Sắn, dọc quốc lộ 80 thuộc ấp Vĩnh Lân, xã Vĩnh Trinh, huyện Vĩnh Thạnh; thăm hỏi, hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng sạt lở.
    Thứ tư, 31 Tháng 7 2019 16:18
  • Mùa hè nhọc nhằn của trẻ em nghèo
    Mùa hè là kỳ nghỉ để học sinh vui chơi, giải trí sau một năm học vất vả. Song, khác với các bạn đồng trang lứa, ngày hè của trẻ em nghèo lại là những ngày nhọc nhằn với cuộc mưu sinh. Những em nhỏ này phải đi nhặt ve chai, bán vé số, mò cua bắt ốc, làm phụ hồ… để kiếm tiền phụ giúp gia đình và chuẩn bị cho năm học mới.
    Thứ ba, 30 Tháng 7 2019 09:48
  • Chợ tự phát, nhiều rủi ro tai nạn
    Quốc lộ 63 đi qua địa bàn huyện Thới Bình, nối liền 2 tỉnh Cà Mau và Kiên Giang. Đây là tuyến đường có chiều dài hơn 100 km, mặt đường khá hẹp, lưu lượng xe tham gia giao thông khá đông, trong đó, tập trung nhiều các loại xe tải, xe buýt, ô tô khách chạy tuyến cố định Cà Mau - Kiên Giang. Thế nhưng, trên tuyến đường này thường xuyên tồn tại nhiều điểm chợ tự phát, tiềm ẩn nguy cơ TNGT.
    Thứ hai, 29 Tháng 7 2019 10:05